Νότης Μαριάς
Καθηγητής Θεσμών Ευρωπαϊκής Ένωσης
Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστημίου Κρήτης
Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος Ανεξάρτητοι Έλληνες
Στην προχθεσινή επίσκεψή του στην Αθήνα ο «πολύς» Γ. Σόιμπλε με προκλητικό τρόπο ως νέος ανθύπατος προσπάθησε να κλείσει το ζήτημα των γερμανικών πολεμικών επανορθώσεων αλλά και του αναγκαστικού κατοχικού δανείου συνολικού ποσού τουλάχιστον 162 δις ευρώ πλέον τόκων.
Ταυτόχρονα για να χρυσώσει το χάπι πρόσφερε, μελλοντικά βέβαια και υπό όρους, ποσό 100 εκατ. ευρώ μέσω της γερμανικής τράπεζας KfW για τη δημιουργία Ελληνικού Επενδυτικού Ταμείου με έδρα βεβαίως εκτός Ελλάδος για την ενίσχυση της ρευστότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τη χρηματοδότηση έργων υποδομής. Στο πλαίσιο αυτό υπό το βλέμμα του Σόιμπλε υπογράφτηκε από τον Υπουργό Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας κ. Χατζηδάκη Μνημόνιο Συνεργασίας με τη γερμανική KfW για τη σύσταση του εν λόγω Ελληνικού Επενδυτικού Ταμείου.
Το Ελληνικό Επενδυτικό Ταμείο
Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν για την ίδρυση του Ελληνικού Επενδυτικού Ταμείου η Ελλάδα θα συνεισφέρει 350 εκατ. ευρώ εκ των οποίων 200 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από το ΕΣΠΑ και 150 εκατ. ευρώ από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Στην πορεία σύμφωνα με τους σχεδιασμούς αναμένεται επιπλέον ενίσχυση του Ταμείου με κεφάλαια από Διεθνείς Οργανισμούς και κυρίως την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αλλά και από άλλα κράτη μέλη της ΕΕ όπως η Γαλλία. Πάντως η ίδρυση του Ταμείου δεν προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί πριν τα τέλη του 2013.
Και για να μην υπάρχει αμφιβολία ως προς τους σκοπούς του Ταμείου έγινε σαφές ότι αυτό θα λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και ένας από τους βασικούς του σκοπούς, θα πρέπει να είναι η κερδοφορία και η παραγωγή αποδόσεων στους μετόχους του, δηλαδή η διανομή κερδών. Και όλα αυτά παρότι το Ταμείο δεν θα είναι Τράπεζα αλλά θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις Τράπεζες και ιδίως προς την KfW η οποία άλλωστε έχει αναλάβει και το κύριο βάρος της τεχνικής βοήθειας και της παροχής τεχνογνωσίας. Στην ουσία οι Γερμανοί μέσα από το Ελληνικό Επενδυτικό Ταμείο επιδιώκουν να αξιοποιήσουν σταδιακά τα κονδύλια του ΕΣΠΑ που δικαιούται η Ελλάδα όπως και τις ανάλογες χαμηλότοκες πιστώσεις που δικαιούται η πατρίδα μας από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων προκειμένου με τα κεφάλαια αυτά και έχοντας τον έλεγχο της διοίκησης του Ταμείου το οποίο άλλωστε θα είναι εγκατεστημένο μάλλον στο Λουξεμβούργο να ενισχύσουν με ξένα κόλλυβα την περαιτέρω γερμανική οικονομική διείσδυση στην Ελλάδα.
Αλλαγή στρατηγικής από το Σόιμπλε
Τον Αύγουστο του 2011 όταν επισκέφτηκε την πατρίδα μας ο Γερμανός υφυπουργός Οικονομίας Στέφαν Καπφέρερ μεταξύ άλλων συζητήθηκε η δημιουργία Αναπτυξιακής Τράπεζας στο πρότυπο της γερμανικής KfW με τη συνδρομή μάλιστα εμπειρογνωμόνων της ίδιας της KfW και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Για το λόγο αυτό άλλωστε είχαν πυκνώσει και οι επισκέψεις ανωτάτων στελεχών της KfW στην Ελλάδα.
Η KfW δηλαδή το γερμανικό πιστωτικό ίδρυμα για την ανοικοδόμηση (Kreditanstalt für Wiederaufbau) KfW, που σύμφωνα με τη δανειακή σύμβαση Ελλάδας/κρατών ευρωζώνης «υπόκειται στις οδηγίες, τελεί υπό την εγγύηση και ενεργεί προς το δημόσιο συμφέρον της Γερμανίας» στην ουσία είναι μια γερμανική κρατική τράπεζα που ιδρύθηκε το 1948 προκειμένου να διευκολύνει τη λειτουργία του «Σχεδίου Μάρσαλ» στη Γερμανία. Μέτοχοί της είναι κατά 80% η Ομοσπονδιακή Γερμανία και κατά 20% τα γερμανικά κρατίδια. Αντλεί τα κεφάλαιά της κυρίως από την αγορά με χαμηλά επιτόκια, μέσω της έκδοσης ομολόγων τα οποία εγγυάται η Ομοσπονδιακή Γερμανία, ενώ έχει αποκτήσει και το δικαίωμα να δανείζεται από την ΕΚΤ με σημερινό επιτόκιο 0,5%.
Σύμφωνα με τη δανειακή σύμβαση Ελλάδας – κρατών Ευρωζώνης, η KfW δεσμεύτηκε τότε να δανείσει συνολικά στη χώρα μας τουλάχιστον με 22,3 δις ευρώ με επιτόκιο περί το 5%. Έτσι, μόνο από την εκτέλεση της δανειακής σύμβασης με την Ελλάδα η KfW αποκόμισε μέχρι και το Νοέμβριο του 2012 τεράστια κέρδη λόγω ακριβώς της ως άνω διαφοράς επιτοκίου υπέρ της που ανήλθε τουλάχιστον σε 4%, δεδομένου ότι κατά το διάστημα Μάιος 2010-Νοέμβριος 2012 το μέσο επιτόκιο δανεισμού της ΕΚΤ κυμαινόταν περί το 1%.
Η γερμανική πλευρά όμως άλλαξε στρατηγική και προκρίνει πλέον και με τη σύμφωνη γνώμη της κυβέρνησης Σαμαρά την ίδρυση στο εξωτερικό του παραπάνω Ελληνικού Επενδυτικού Ταμείου αντί της ίδρυσης στην Ελλάδα δημόσιας Τράπεζας αλά KfW αποστερώντας έτσι την πατρίδα μας από ένα σοβαρό αναπτυξιακό εργαλείο όπως θα μπορούσε να είναι η ίδρυση μιας ελληνικής δημόσιας αναπτυξιακής επενδυτικής τράπεζας ειδικού σκοπού αλά KfW.
Ίδρυση μιας ελληνικής KfW
Την ίδρυση μιας ελληνικής KfW έχουμε ήδη προτείνει από τον Οκτώβριο του 2010 στη βάση ειδικής μελέτης για τις νομικές και οικονομικές πτυχές του όλου εγχειρήματος που δημοσιεύθηκε στο Νομικό Βήμα αλλά και στο βιβλίο μας «Το Μνημόνιο της Χρεοκοπίας και ο Άλλος Δρόμος», Αθήνα Σεπτέμβριος 2011.
Ως γνωστό οι ελληνικές τράπεζες διασφάλισαν σταδιακά φτηνό τραπεζικό δανεισμό από την ΕΚΤ ύψους δεκάδων δις ευρώ προσφέροντας ως ενέχυρα κρατικά ομόλογα και άλλους τίτλους κρατικών εγγυήσεων.
Κάτι αντίστοιχο είχαμε προτείνει να διασφαλίσει και το Ελληνικό Δημόσιο αξιοποιώντας ευρηματικά τις ρυθμίσεις του δικαίου της ΕΕ και ιδίως τις διατάξεις του άρθρου 123 παρ. 2 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ, σύμφωνα με τις οποίες η ΕΚΤ και οι λοιπές κεντρικές τράπεζες των χωρών της Ευρωζώνης οφείλουν να επιφυλάσσουν στα πιστωτικά ιδρύματα που ανήκουν στο Δημόσιο την ίδια μεταχείριση όπως και στα ιδιωτικά πιστωτικά ιδρύματα όσον αφορά τη διάθεση αποθεμάτων από τις κεντρικές τράπεζες. Αυτό σημαίνει ότι μια τράπεζα που ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο θα μπορεί να δανειστεί με σημερινό επιτόκιο 0,5% από την ΕΚΤ, όπως ακριβώς συμβαίνει με τις υπόλοιπες ελληνικές αλλά και τις ευρωπαϊκές ιδιωτικές τράπεζες.
Η Ελλάδα, λοιπόν, θα μπορούσε να ιδρύσει μια δημόσια αναπτυξιακή τράπεζα ειδικού σκοπού κατά τα πρότυπα της KfW, προκειμένου να δανείζεται φθηνά από την ΕΚΤ με σημερινό επιτόκιο 0,5% και να αξιοποιεί τα κεφάλαια αυτά:
1.Για την αναχρηματοδότηση του ελληνικού χρέους με χαμηλά επιτόκια, μειώνοντας έτσι τους ετήσιους τόκους που καταβάλει η χώρα μας στους δανειστές της.
2.Για τη χρηματοδότηση των βραχυπρόθεσμων δανειακών αναγκών της χώρας. Έτσι αντί το Ελληνικό Δημόσιο να εκδίδει γραμμάτια του ελληνικού δημοσίου με σημερινό επιτόκιο τουλάχιστον 4% θα μπορούσε να χρηματοδοτεί τις βραχυπρόθεσμες δανειακές του ανάγκες με σημερινό επιτόκιο 0,5% εξοικονομώντας έτσι εκατοντάδες εκατομμύρια κάθε χρόνο.
3.Για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης της χώρας και τη δραστική μείωση της ανεργίας προσφέροντας φτηνά κεφάλαια στις δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις και οργανισμούς, σε νέους επιστήμονες και αγρότες, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στους ελεύθερους επαγγελματίες, σε επιχειρήσεις της αλληλέγγυας κοινωνικής οικονομίας αλλά και σε ανέργους. Στο πλαίσιο αυτό το μέσο επιτόκιο δανεισμού θα μπορούσε να κυμαίνεται περί το 2,5%.
Η ίδρυση της ελληνικής KfW είναι πλέον όχι μόνο αναγκαία αλλά και εφικτή αφού από τα κεφάλαια των 50 δις για την ανακεφαλαιοποίηση των Τραπεζών περισσεύον πλέον 13 δις ευρώ (βλ. Η Καθημερινή 3/7/2013 σελ. 18) τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν άμεσα για την κεφαλαιοποίηση της ελληνικής KfW όπως έχουμε ήδη προτείνει επανειλημμένα στη Βουλή.
Έτσι με βάση τα κεφάλαια αυτά που είναι «παρκαρισμένα» στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας θα μπορούσε να επιτευχθεί μόχλευση τουλάχιστον 40 δις ευρώ και τα κεφάλαια αυτά να χρηματοδοτήσουν άμεσα ένα σύγχρονο ελληνικό σχέδιο για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας και την έναρξη της διαδικασίας άμεσης και δραστικής μείωσης των ανεργίας η οποία έχει ξεπεράσει το 1.500.000 συμπολίτες μας και μάλιστα στους νέους ανέρχεται στο 63%.
